Historyjŏ ruletki
Historyjŏ ruletki idzie bez niyudany ekspyrymynt fizyczny, paryski salōn gry, dwōch bratōw w niymieckim uzdrowisku i kasyno, kere zrobiło jednõ zielōnõ przegrōdkã europejskim standardym.

Przed kołym
- 1654Koło bez cylu
Blaise Pascal, kej szukŏ perpetuum mobile, buduje fest dokładnie wyważōne krynciōnce sie koło. Maszina niy działŏ; koło ôstŏwŏ jako sprzynt prawie bez tarcia i na ôko losowy.
Blaise Pascal: legynda ô kole ruletki - 1657
Pascal i Fermat: problym podziału stawki; ôczekiwano wartość.
- 1713
Huygens wydŏwŏ piyrszy traktat ô ôczekiwanyj wartości.
Zbieżność na dłōgo metã: prawo srogich liczb w ruletce - 1762Roly-poly i E.O.
W angielskich dōmach gry krynciōm sie koła z przegrōdkami parzystymi i niyparzystymi. Gry sōm dycki zaś zakazowane, co wypychŏ ich ôdmiany na kōntynynt.
Fto wymyśloł ruletkã? Poczōntki ruletki - 1762
Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: prawo srogich liczb.
System Martingale w ruletce
Gra
- 1802Paryż, Palais-Royal
Roman La Roulette Jaques’a Lablée ôpisuje koło z dwiōma przegrōdkami kasyna, 0 i 00, w dōmu gry w Palais-Royal. To je nojwczaśniyjszy połny ôpis dzisiyjszyj gry.
Ruletka w literaturze - 1841
Amerykańske koła przidajōm przegrōdkã z ôrłym: trzi numery kasyna.
François Blanc - 1843Bad Homburg
The casino’s history dates the Kurhaus opening to 1843, after the casino began in 1841. The Blanc brothers’ single-zero game offered a lower ordinary-bet edge than double zero: about 2.70% instead of 5.26%.
Bad Homburg i kasyna w kurortach - 1863Monte Carlo
Kej hazard je zakazany w cŏłkich Niymcach, Blanc przejmuje kasyno w Monako, kere ledwie stoji. Monte Carlo stŏwŏ sie wzorym europejskij ruletki; jedne zero je jego standardym.
Ruletka w Monte Carlo - 1866
Francyjŏ zakazuje kasyn; gra sie przenosi do niymieckich kurortōw.
Roulettenburg Dostojewskigo - 1868
Bracia Blanc przejmujōm kōncesyjõ we Bad Homburgu.
Casino de Monte-Carlo - 1869
Dostojewski, Grŏcz.
- 1872
Cug ze Nicei do Monte Carlo.
Grŏcze i testy
- kole 1880Koło Jaggera
Joseph Jagger, przedsiymbiorca ôd tekstyliōw z Yorkshire, kŏże zapisować wyniki kōł w Monte Carlo i stawiŏ na numery, kere padajōm za czynsto. Wygrŏwŏ fortuna; kasyno przestawiŏ koła, potym je wymiyniŏ.
Joseph Jagger: strategijŏ w Monte Carlo - 1891Czowiek, kery rozbiōł bank
Charles Wells we pŏru dniach pŏrã razy wyprōżniŏ stōł ze żetonōw, z czego wychodzi piosnka z music-hallu. Dochodzynia niy znŏjdujōm żŏdnego systymu, ino szczyńście, a niyskorzij ôszustwa w inkszych sprawach.
Chop, kery rozbiōł bank - 1900
Labouchère rozszyrzŏ we Londynie system skryślań.
Test chi-kwadrat - 1913
Pearson wydŏwŏ test chi-kwadrat na danych ze spinōw z Monte Carlo.
Złudzynie grŏcza - 1931
Francyjŏ zaś legalizuje kasyna we kurortach i miastach nad morzym.
Koła ruletki w Las Vegas - 1947
26 czŏrnych po rzyndzie we Monte Carlo.
- 1953
Nevada legalizuje hazard we kasynach.
Strategijŏ Jamesa Bonda w ruletce - 1961
Ulam i von Neumann dajōm metodzie miano Monte Carlo.
Kōmputery do ruletki - 1985
Fleming, Casino Royale: Bond stawiŏ we ruletce na dwa tuziny.
Eudaemons
Dzisiejszo gra
- XX wiekZ uzdrowisk na ekrany
Ruletka jedzie do Las Vegas z nazŏd przywrōcōnym podwōjnym zerym, potym w latach 90. XX wieku na stoły RNG (gyneratōr liczb losowych) online, a w piyrszyj dekadzie XXI wieku na koła ze studiōw puszczane na żywo.
Europejsko a amerykańsko ruletka - 2004
Familijŏ García-Pelayo wyzyskuje skrziwiōne koła kole Madrytu; zakaz wstympu; sōndy znoszōm zakaz (2004).
Gonzalo García-Pelayo: system na ruletkã - 2005–07
Piyrsze kasyna online z ruletkōm RNG.
Ruletka w Wielkij Brytaniji - 2006
Ruletka z krupiyrym na żywo puszczano ze studiōw; Ryga i Malta stŏwajōm sie ôśrodkami.
Jak działŏ ruletka na żywo - 2012
Ekipa ze Ritza wygrywŏ £1,3 mln, przewidujōnc kulkã; ôbiecowanego lasera nikej niy znŏleźli; bez ôskarżyń.
Fizyka koła ruletki - 2013
Brytyjski Gambling Act: połne licyncjōnowanie hazardu na ôdległość.
Ruletka w USA - 2018
Small i Tse wydŏwajōm fizykã przewidowanio ruletki.
- 2021
New Jersey ôtwiyrŏ regulowane kasyna online.
Ruletka w Europie - 2026
Ruletka z potrōjnym zerym na Las Vegas Strip.
Koła ruletki w Las Vegas

Jedna linijka, kero sie liczy
The house edge comes from the outcome probabilities, payouts and rules for zero. Removing a house pocket can improve it; half-back rules and special payouts can change it too. A new screen or a famous winner does not, by itself, establish a different edge. For example, a fair wheel with n equally likely pockets and a straight-up profit of 35 to 1 has expected profit 36/n − 1 per unit wagered. That formula needs a different payout term when a game changes the straight-up return. Historical dates help explain how games developed, but the actual paytable determines the calculation.
Pytania
Data Pascala. Eksperymynty z kołym sōm prawdziwe; zwiōnzek z ruletkōm je ino tradycyjny.
We XIX wieku; europejski porzōndek, kery sie dzisiej używŏ, bōł sztandardym we czasach Monte Carlo.
Bezma regulacyjno. Koło je skōńczōne.
Chwila ôddychu

Dwa i pōł stulecio, jedna poprawa, dwa pogorszynia, moc ôpowieści.
Źrōdła
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.
- Bass, T. A. The Eudaemonic Pie.
- Thorp, E. O. „Optimal gambling systems for favorable games.”
- Chellel, K. „The Gambler Who Beat Roulette.”
- Shelley, R. Roulette Wheel Study.
- Nicholas Metropolis, The Beginning of the Monte Carlo Method, 1987
- Edward O. Thorp, The Invention of the First Wearable Computer
- Evolution, historyjŏ firmy na dziesiynciolecie, 2016
- New Jersey Casino Control Commission, historyjŏ
- Sōnd Nojwyższy USA, Murphy v. NCAA, 2018
- Vegas Advantage, przeglōnd ruletki, ôstatnio aktualizacyjŏ 15 moja 2026