Blaise Pascal: legynda ô kole ruletki
Matymatyk, kerymu zwykle sie przipisuje koło, a kery prōbowoł zbudować cosik cŏłkiym inkszego.

Pascal (1623–1662) robiōł eksperymynty z maszinami perpetuum mobile we latach 50. XVII wieku. Kryncōne koło prawie bez tarcio, kere mu sie przipisuje, je bezma przodkiym rotora ruletki; to przipisanie to tradycyjŏ, a niy udokumyntowany fakt.
Matymatyk
Pascal worked on geometry, mechanical calculation and pressure as well as probabilitymatymatykaPrawdopodobiyństwoSzansa wyniku, ôd 0 do 1 abo ôd 0% do 100%. Jedyn numer: 1/37 = 2,70%.Czytej cŏłość →. His exchange with Fermat in 1654 is an important milestone in the study of games of chance. Earlier writers had also considered gambling problems, so calling him the sole inventor of probability would go too far.

Eli była maszina do ruletki Blaise’a Pascala?
The often-repeated story connects a spinning-wheel experiment with the later casino game. The sources linked here establish Pascal’s mathematical work, but do not document that chain of invention. A plausible mechanical resemblance is not evidence that one device directly became another.
Prawdopodobiyństwo, jego słowami i naszymi
Listy z 1654 niy wspōminajōm ô ruletce, keryj jeszcze niy było. Pytajōm: dwōch grŏczy potrzebuje trzech pōnktōw, coby wygrać pulã; przerywajōm przi 2–1; jak podzielić pulã? Ôdpowiydź Pascala używŏ tego, co dzisiej byśmy nazwali warunkowōm ôczekiwanōm wartościōm, i rozumowanio rekurencyjnego w dōł strōmu możliwych dalszych przebiegōw. Huygens przeczytoł te listy i we 1657 wydoł piyrszy podryncznik ô ôczekiwanyj wartości. Słowo „ôczekiwanie” je jego.
Zakłŏd
Nojbarzij znany argumynt Pascala ô zakładach niy tyczy ruletki, ino Boga: „zakłŏd” we Pensées, kery przedstawiŏ wiarã jako zakłŏd ô niyskōńczōnyj wypłacie. To je argumynt na podstawie ôczekiwanyj wartości i piyrszy rŏz, kej fto użōł teoryje decyzyji, coby za czymś przekōnywać. Grŏcze we ruletkã, kerzi powołujōm sie na Pascala we sprawie koła, powołujōm sie na niywłaściwego Pascala; ważny je tyn, kery pokŏzoł, jak wycynić grã losowõ.
Ironijŏ
You do not need the invention story to use the mathematics. For a standard straight-up bet on an independent, uniform single-zerokołoZeroJedyno zielōno przegrōdka, kerõ niy pokrywŏ żŏdno szansa prosto, tuzin ani kolumna; źrōdło przewŏgi kasyna. Tyż: pojedyncze zero, 0.Czytej cŏłość → wheel, a one-unitpieniōndzeJednostkaBazowo stawka, w keryj liczy system abo grŏcz. Progresyje ôpisuje sie w jednostkach, coby pasowały do kożdego stołu.Czytej cŏłość → wager has expected net return (35 × 1/37) − (36 × 1/37) = −1/37. That average says nothing certain about the next spin; it explains the disadvantage built into the payoutpieniōndzeWypłataTo, co ôddŏwŏ wygrany zakłŏd, podŏwane jako „X do 1” na wiyrchu ôddanyj stawki.Czytej cŏłość →.
Pytania
Ôbrŏcoł sie we hazardowych krōngach we Paryżu na poczōntku lŏt 50. XVII wieku i tak problym podziału stawki prziszeł do niego bez kawaleryja de Méré. Niy ma zapisu, coby fest grŏł ô pieniōndze.
Bo to je dobro ôpowieść i bo jã lubili promotorzy kasyn we XIX wieku. Powtŏrzej jã z przipisym.
Chwila ôddychu

Dowiōd, iże niy idzie dostać czegoś za nic. Potym ftoś na tym zbudowoł kasyno.
Źrōdła
- Pascal, B. i Fermat, P. Korespōndyncyjŏ ô problymie podziału stawki.
- Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae.